Tink*abell

Geachte professor Vonk, beste Roos,

Posted on: 20 October 2008

Ik zoek in de Intermediair meestal als eerste naar jouw column (het is elke keer nek-aan-nek met Dilbert) – en altijd blij getroffen door herkenning, opluchting, verfrissing.

Je laatste column liet me echter een beetje hopeloos achter – helaas. Als we zo voorgeprogrammeerd zijn, hoe komt het dan ooit goed? Daarom wil ik je graag een hoopvoller alternatief voor je evolutionaire, op onderzoek gestoelde redenering voorspiegelen.

Je schrijft, dat lange termijn effecten van gedrag ons meestal niet persoonlijk raken, en ze daarnaast te complex en oncomfortabel zijn om te overwegen. 

Dat ongemakkelijke gevoel dat ons ervan weerhoudt de complexe en vage gevolgen van slechte keuzes uit te werken en concreet te maken – misschien is dat zo gek nog niet. Waarom zouden we energie steken in het probleem? Als we al weten dat ons gedrag niet goed is, waarom moeten we dan nog weten hoe slecht? Als we geen beter alternatief hebben? Moeten we daar niet eerst naar op zoek: gedragsalternatieven zonder de cognitieve dissonantie van lust=slecht of bewuste=eigenlijk oervervelend. Win-win in plaats van lose-lose.

Wat is gelijkwaardig? Het zoeken naar het antwoord op die vraag, het geloof dat er een antwoord is (misschien zelfs wel meerdere), geeft mij hoop. Vooral als we onszelf onze primitieve lusten toestaan. Tenslotte hebben die ons zover gebracht – in welvaart, in leven, in goede gezondheid.

Dus in plaats van alleen maar te roepen, dat we bv. minder auto moeten rijden, omdat dat slecht is, zouden we – ieder voor zich – eens beter kunnen kijken naar wat er zo fijn is aan autorijden. Blijkbaar is er iets aan autorijden dat we nodig hebben – wat dan?

Zelf pakte ik dinsdag de auto, voor een ritje binnen de A10. In plaats van de fiets zoals ik zoveel mogelijk doe. Daarmee schendde ik mijn eigen gedragsregel. Het was heerlijk weer (geen regenexcuus). Mijn kind van 11 maanden is gek op zijn zitje aan het stuur – zijn plezier was ook geen rechtvaardiging. In de auto zou hij slapen, dan kan ik zijn dagritme aanhouden – dat was de smoes. Wij zoefden door rustige, zonnige straten van de Watergraafsmeer naar Buitenveldert. Hij slapend, ik genietend van de herfstkleuren. Meeneuriend met de radio. Wat een rust! Toen wist ik het. Even rust. Even in je eigen energie. In onze drukke samenleving, waar je voortdurend onder druk staat om je sociaal te gedragen, om er goed uit te zien, om te presteren op je werk – even niks hoeven. Even de buitenwereld buiten laten. Even thuis, al ben je onderweg. Even touch base. Even je verdediging kunnen laten zakken. Het gevoel van onkwetsbaarheid – zeker met zo’n airbag en als je auto even groot of groter is dan dat van anderen. Erbij horen, meedoen. Volwassen zijn, macht. Meetellen – gezien worden. En arrivée binnen twintig minuten!

Voordat dit een soort autoreclame wordt – dat gevoel, dat wil ik. Maar eigenlijk wil ik niet autorijden.

Misschien wil ik wel minder onderweg zijn, en meer thuis? Minder forenzen? Of (banish the thought!) meer vrienden op fiets- of loopafstand? Misschien zijn er wel hele leuke mensen bij mij in de straat? Kan ik ook rustig zitten en naar buiten kijken zonder iets te doen, ergens heen te gaan? Kan ik me ook goed voelen als ik stilsta? Kortom, de oplossing loskoppelen van het probleem. Autorijden vervult bepaalde behoeften, maar draagt negatief bij aan de klimaatcrisis (trouwens ook aan mijn persoonlijke kredietcrisis, maar dat terzijde). Kan ik die behoeften op een andere manier vervullen?

Deze manier van denken geeft mij hoop. Wellicht hoeven we onze kleuterbehoeften niet te negeren – lijkt mij persoonlijk lastig, namelijk. Is het een kwestie van de juiste gedragsalternatieven vormgeven, door onderhandelen, eerst eens met jezelf. Een brug slaan tussen willen en doen. Inspiratie en ondersteuning voor deze denkwijze vond ik bij:

– William Ury, directeur van de Global Negotiation Project op Harvard Law School, over de “Positive No” 

– Coert Visser met zijn Solution Focused Change werk, http://solutionfocusedchange.blogspot.com/2008/10/positive-no.html

– Dat heeft overeenkomst met pedagogisch advies over grenzen stellen aan je dreumes, bv. hier: http://www.webmd.com/parenting/features/say-no-without-saying-no

Is er ook sociologische evidence om deze denkrichting te ondersteunen? Ik ben benieuwd!

Hartelijke groet,

Tess Carolina

A&O psycholoog en moeder van Florian

(heden per mail opgestuurd naar mail@roosvonk.nl)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: